Wanneer je iemand spreekt over de schepping en de ander stáát er op dat je ‘de Bijbel buiten de discussie’ moet houden, dan zeggen ze in feite dat ze de zaak maar van één kant belicht willen hebben.

In de afgelopen jaren ben ik dikwijls uitgedaagd met een vraag als deze:

‘Ik heb geprobeerd om bij m’n vrienden van m’n geloof te getuigen. Zij zeggen niet in de Bijbel te geloven en geen interesse te hebben voor de inhoud. Zij willen echt bewijs dat er een scheppend God is, en pas dan zullen ze luisteren naar wat ik vanuit mijn christen zijn te vertellen heb. Welk bewijs kan ik geven zonder gebruik van de bijbel te maken, zodat ze toch naar me zullen luisteren? ’

In het kort is mijn antwoord als volgt:

Bewijsmateriaal

Creationisten en evolutionisten, christenen en niet-christenen hebben allen hetzelfde bewijsmateriaal – dezelfde feiten. Realiseer je maar eens: we hebben allen de beschikking over dezelfde aarde, dezelfde rotsen met fossielen, dezelfde dieren en planten, dezelfde sterren – de feiten zijn voor iedereen hetzelfde.

Het verschil zit ‘m in de manier waarop we de feiten interpreteren. En waarom interpreteren we de feiten verschillend? Omdat we beginnen met verschillende vooronderstellingen (uitgangspunten of aannames). Dit zijn de aannames waarvan we veronderstellen dat ze waar zijn, zonder dat te kunnen bewijzen. Deze vooronderstellingen vormen dan de basis voor alle andere conclusies. Alle redenering is gebaseerd op vooronderstellingen (ook wel axioma of grondstelling genoemd). Dit wordt met name relevant wanneer we te maken hebben met gebeurtenissen uit het verleden.

Verleden en heden,

Wij bestaan in het heden evenals alle feiten in het heden bestaan. Wanneer we proberen te begrijpen hoe de feiten tot stand kwamen (Waar kwamen dieren vandaan? / Hoe kwam de fossielenafzetting tot stand?), dan zijn we in feite aan het proberen om feiten te verbinden aan het verleden.

Echter, hoe kunnen we de huidige wereld verklaren zonder te weten wat er heeft plaatsgehad in het ongeziene verleden? Het zou geweldig zijn om een tijdmachine te hebben zodat we zeker zouden kunnen zijn over de gebeurtenissen uit het verleden.

Christenen beweren dat ze in zekere zin beschikken over een soort tijdmachine. Zij hebben een boek ‘de Bijbel’ dat beweert ‘het Woord van God’ te zijn. God die er altijd was en die ons de belangrijkste gebeurtenissen uit de geschiedenis openbaarde waarvan Hij nodig achtte dat we ze zouden kennen.

Op basis van deze gebeurtenissen (Schepping, Zondeval, Zondvloed, Babel, enz.) hebben we een zekere vooronderstelling die bepalend is voor onze manier van denken en die ons in staat stelt om het bewijsmateriaal (de feiten) uit het verleden te interpreteren

Evolutionisten hebben ook een zeker geloof over het heden/verleden dat zij vooronderstellen, bijvoorbeeld het uitsluiten van God (of in ieder geval uitsluiten dat ‘een god’ speciale scheppingsdaden verrichtte), waarmee zij dus een andere manier van denken verkiezen om het bewijsmateriaal uit het verleden te interpreteren.

Dus wanneer christenen en niet-christenen discussiëren over het bewijsmateriaal, dan zijn ze in feite aan het discussiëren over hun ‘op verschillende vooronderstellingen gebaseerde’ interpretaties.

Om die reden krijg je soms discussies als deze:

‘Kun je nou niet zien waar ik het over heb? ’

‘Nee, dat kan ik niet. Zie je niet dat je er helemaal naast zit? ’

‘Nee, ik zit niet fout. Het is overduidelijk dat ik gelijk heb.’

‘Nee, dat is helemaal niet duidelijk’…. Enz.

Deze twee mensen discussiëren over hetzelfde bewijsmateriaal, maar kijken door een verschillende bril naar datzelfde bewijsmateriaal.

Pas als deze twee mensen zich gaan realiseren dat de feitelijke discussie gaat over de gekozen vooronderstelling, dan kunnen ze beginnen om de fundamentele redenen ‘voor hun verschillend geloof’ aan te pakken. Iemand zal niet eerder in staat zijn de feiten anders te interpreteren voordat hij of zij een andere bril opzet – wat betekent dat hij z’n vooronderstelling wijzigt.

Ik heb gemerkt dat een christen die deze dingen begrijpt in staat is om een evolutionistische bril op te zetten (zonder de vooronderstelling als waar te accepteren), en kan begrijpen hoe evolutionisten naar de feiten kijken. Echter om meerdere redenen, inclusief geestelijke, is een niet-christen vaak niet in staat om een christelijke bril op te zetten – tenzij zich de realiseren dat het gaat om een strijd tussen de vooronderstellingen, en dan bereid zijn hun eigen vooronderstelling aan de kaak te stellen.

Soms blijkt het mogelijk om iemand te overtuigen door te laten zien dat een bepaalde wetenschappelijke bewijsvoering voor de schepping de feiten beter verklaard. Maar meestal als die persoon dan een andere interpretatie van diezelfde feiten hoort die schijnbaar beter is, dan zal diegene jouw argumenten loslaten in de veronderstelling dat de andere verklaring beter is.

Echter, wanneer je die persoon had geholpen om aan te tonen dat het draait om vooronderstellingen, dan zullen ze beter in staat zijn te herkennen waar het eigenlijk om gaat namelijk: een verschil in interpretatie als gevolg van een verschil in vooronderstellingen.

Als docent merkte ik, dat wanneer ik de studenten iets leerde over ‘wat ik dacht dat de feiten voor de schepping waren’, een andere docente vervolgens deze feiten herinterpreteerde. De studenten kwamen vervolgens terug met de opmerking, ‘Probeert u het nog maar eens opnieuw…’

Echter, na deze ervaring leerde ik ze ‘hoe feiten geïnterpreteerd worden’ en hoe interpretaties zijn gebaseerd op onze vooronderstellingen. Toen vervolgens de andere docente de feiten opnieuw probeerde te herinterpreteren, werden haar basis-vooronderstellingen betwist door de leerlingen! Nu was het de docente die na afloop naar mij toekwam en niet de leerlingen!
Deze docente was nogal geërgerd omdat de leerlingen haar interpretatie van de feiten niet wilden accepteren en vraagtekens hadden geplaatst bij de basis van haar denkwijze.

Wat er gebeurde is dat ik mijn leerlingen had geleerd ‘hoe je moet denken’ in plaats van ‘wat je moet denken’. Wat een verschil maakte dit in mijn klas! Ik was zeer verheugd om soms tientallen jaren later van deze leerlingen te horen hoe ze hierdoor actieve en trouwe christenen waren geworden.

Debat voorwaarden

Wanneer iemand instemt met een discussie zonder Bijbel zoals sommige mensen eisen, dan bepalen zei de voorwaarden van het debat. In essentie zijn dit de voorwaarden:

1.                  Feiten zijn neutraal.

E Echter, er bestaat niet zoiets als een redeloos feit; Alle feiten worden uiteindelijk geïnterpreteerd. Wanneer de Bijbel wordt geëlimineerd uit de discussie dan zijn de christelijke vooronderstellingen verdwenen waardoor ze niet effectief in staat zijn om een alternatieve verklaring te geven voor de feiten. Hun tegenstanders hebben dan een groot voordeel want zij hebben wel hun vooronderstelling.
(Zie ook onderstaand kader: Naturalisme, logica en realiteit.)

2.                  Waarheid kan/moet los van God worden vastgesteld.

D De Bijbel echter stelt: ‘Het begin van wijsheid is ontzag voor de Heer’ (Psalm 111:10); ‘Het begin van alle kennis is ontzag voor de Heer’ (Spreuken 1:7). ‘Een mens die de Geest niet bezit, aanvaardt niet wat van de Geest van God komt, want voor hem is het dwaasheid. Hij kan het ook niet begrijpen, omdat het geestelijk moet worden beoordeeld’ (1 Korintiërs 2:14).

Een christen kan het geestelijke aspect van de strijd niet scheiden van de strijd zelf. Een niet-christen is niet neutraal. De Bijbel maakt dit heel duidelijk: ‘Wie niet met mij is, is tegen mij, en wie niet met mij samenbrengt, drijft uiteen’ (Matteus 12:30); ‘Dit is het oordeel: het licht kwam in de wereld en de mensen hielden meer van de duisternis dan van het licht, want hun daden waren slecht’ (Johannes 3:19).

Als we instemmen met zulke debatvoorwaarden, stemmen we ook in met hun vooronderstelling dat de bijbelse geschied beschrijving van het universum niet relevant is om die geschiedenis te begrijpen!

Uiteindelijk overtuigt God’s Woord

1 Petrus 3:15 en andere schriftgedeelten maken duidelijk dat we ieder argument mogen gebruiken dat we kunnen om mensen naar de waarheid te leiden.
Daarnaast zegt 2 Korintiërs 10:4-5 dat we alle fouten mogen weerleggen (zoals Paulus deed in z’n bediening voor de heidenen).

Daarentegen mogen we nooit Hebreeën 4:12 vergeten: ‘Want levend en krachtig is het woord van God, en scherper dan een tweesnijdend zwaard: het dringt diep door tot waar ziel en geest, been en merg elkaar raken en het is in staat de opvattingen en gedachten van het hart te ontleden’.

Zo ook in Jesaja 55:11 ‘Zo geldt dit ook voor het woord dat voorkomt uit mijn mond: het keert niet vruchteloos naar mij terug, niet zonder eerst te doen wat ik wil en te volbrengen wat ik gebied’.

Hoewel menselijke argumenten erg krachtig kunnen zijn, is het uiteindelijk ‘God’s Woord’ dat mensen overtuigd en mensen openstelt voor de waarheid. In al onze argumentaties dienen we ervoor te waken dat hetgeen we zeggen overeenstemt met Gods woord dat overtuigt.

Praktische toepassing

Wanneer iemand aangeeft ‘niet de Bijbel’, maar bewijs of bewijsvoering te willen horen is mijn antwoordt als volgt:

Jij gelooft wellicht niet in de Bijbel maar ik wél. En ik geloof dat het mij de juiste basis geeft om dit universum te begrijpen, en de feiten rondom ons, op een correcte wijze te interpreteren. Ik zal je wat voorbeelden geven die laten zien hoe ik mijn denkwijze baseer op de Bijbel zonder in conflict te zijn met de wetenschap.

De Bijbel stelt bijvoorbeeld dat God verschillende dieren en planten schiep. Ik zal je laten zien wat er gebeurt wanneer ik mijn denken baseer op deze vooronderstelling. Ik zal een illustratie geven over hoe processen als natuurlijke selectie, genetische drift, en dergelijke verklaard en geïnterpreteerd kunnen worden.
Je zult zien hoe de wetenschap van genetica zinvol is wanneer je het baseert op de Bijbel.

Je kunt dit natuurlijk met verschillende wetenschappelijke voorbeelden doen, demonstreer bijvoorbeeld hoe zonde en straf relevant zijn voor de geologie en het fossiel bewijsmateriaal. Of hoe de zondeval met de bijbehorende vloek op de schepping overeenstemt met bewijsmateriaal van schadelijke mutaties, geweld en dood.

Wanneer ik een aantal details heb uitgelegd vervolg ik:

‘Nou zou ik jou willen vragen om jouw positie te verdedigen betreffende deze zaken. Laat me eens zien hoe jouw manier van denken, gebaseerd op jouw geloof, overeenstemt met hetzelfde bewijsmateriaal. En zou jij mij eens willen uitleggen waar mijn wetenschappelijk toepassing en logica faalt. ’

Met deze methode, de christen:

1.                  baseert zijn manier van denken op bijbelse vooronderstellingen om zo de feiten te interpreteren.

2.                  laat zien dat de Bijbel en wetenschap hand in hand gaan. ^[1]

3.                  daagt de vooronderstellingen van de andere persoon uit (velen zijn zich niet bewust dat ze er een hebben).

4.                  dwingt de debatvoerder om zijn positie met logica en wetenschappelijke samenhang te verdedigen binnen het kader van zijn of haar eigen vooronderstelling (velen komen tot de conclusie dat zij dit niet kunnen).

5.                  brengt eer aan het Woord van God, dat de ziel kan overtuigen.

Bedenk daarbij ook, dat het niet goed is om mensen te overtuigen van de schepping, zonder hen ook te leiden naar het geloof in, en vertrouwen op, de Schepper/Bevrijder, Jezus Christus.
God eert diegenen die Zijn Woord in ere houden. Wanneer we mensen proberen te bereiken met de waarheid over de zin van het leven, dienen we gebruik te maken van methoden die eer doen aan God.

Naturalisme, logica en realiteit

Zij die de schepping aanvechten zijn zich mogelijk niet eens bewust van hun basis vooronderstelling, één die God a-priori uitsluit- , ofwel naturalisme/materialisme (alles kwam van iets, er is geen bovennatuurlijke, scheppende intelligentie die al bestond voor de schepping.) ^[2]

De volgende twee waar gebeurde voorbeelden accentueren een aantal problemen die zich voordoen bij die veronderstelling:

1.                  Een jongeman benaderde me tijdens een congres en zei, Nou, ik geloof in de ‘big bang’, en dat we ontstaan zijn door toeval en willekeurige processen. Ik geloof niet in God. Ik antwoordde hem, ‘Goh, dan zijn jouw brein en gedachten duidelijk ook het product van willekeurige processen. Dus je weet niet of het op de juiste manier ontstaan is of wat het woord ‘juist’ betekent in die context. Jongeman, je weet niet eens of je opmerkingen juist zijn of dat je me de juiste vragen stelt.’

De jongeman keek me aan en stamelde: Wat was het boek dat u aanbeval?
Uiteindelijk realiseerde hij zich, dat zijn geloof zijn eigen fundament ondergraaft – zo’n beredenering vernietigt de hele basis voor zingeving.

2.                  Tijdens een andere gelegenheid kwam na afloop van een congres een man op me af die zei;

Op dit moment ben ik atheïst want ik geloof niet in God. Ik geloof niet in absolutie, en herken dat ik niet eens zeker kan zijn van zoiets als REALITEIT. Ik antwoordde hem: hoe kun je dan weten dat je hier nu deze uitspraak doet? Hij antwoordde ‘dat is een goed punt’. Welk punt?, vroeg ik. De man keek me glimlachend aan en zei, misschien moest ik maar eens naar huis gaan. Ik zei, Misschien is het er niet meer. ‘Goed punt’ zei de man, Welk punt? antwoordde ik.

Deze man had de boodschap zeker begrepen. Als er geen God is, hoe kun je dan spreken over realiteit? Hoe kun je rationeel geloven dat er zoiets is als waarheid, laat staan bepalen wat het is?